۱۳۹۱/۰۹/۱۹   مقالات رشته جغرافیا و زمین شناسی

چگونگی پیدایش زمین
اکثر دانشمندان (دکارت و کانت و لاپلاس و بوفون.) زمین شناس و علمای هیئت معتقدند که حدود ۱۵ میلیارد سال قبل بر اثر عبور ستاره ای از نزدیک خورشید انفجاری عظیم در آن بوجود آمد و گازهائی بصورت تکه های متراکمی از آن جدا شدند و در فضا با حرکت دورانی بگردش در آمدند و در نتیجه سیاره های منظومه شمسی بوجود آمدند که زمین یکی از این پدیده ها است. میلیونها سال طول کشید تا زمین با دور شدن از خورشید از حالت گاز بصورت جامد و بشکل امروزی در آید(حدود ۵ میلیارد سال پیش)

در طول مدت ۲۰۰ میلیون سال مولکولهای ئیدروژن و هلیوم در فضای اطراف زمین پراکنده شدند و سپس بر اثر تراکم مولکولهای ئیدروژن و اکسیژن آب بوجود آمد و بصورت باران بر زمین باریدن گرفت و زمین در زیر قشری از آب قرار گرفت بر اثر فشارهای درونی بر رسوبات پوسته زمین خشکی های امروزی در طول دورانهای مختلف زمین شناسی سر از آب بیرون آوردند ( که در بخش بعدی به این دورانها اشاره شده است) اولین بار نباتات در زمین روئیدند و این وضع میلیونها سال ادامه داشت سپس موجودات دیگری بتدریج در زمین پدیدار گشتند.

اجزای تشکیل دهنده کره زمین:
الف: پوسته خارجی یا لیتوسفر که ضخامت آن بین ۵ الی ۵۰ کیلومتر بوده و مهمترین عناصر تشکیل دهنده آن رسوبات و سنگهایی هستند که از مواد کانی مختلفی مانند اکسیژن – کربن – آهن – کلسیم – سیلیکون – آلومنیوم – منیزیم – سدیم – ئیدروژن –و… بوجود آمدند.
ب: جبه یا زیرپوش یا منتل یا گوشته: در زیر پوسته قرار گرفته و مواد در آن بصورت خمیری شکل میباشند این مواد که به ما گما معروفند بر اثر عمل آتشفشانی بر روی زمین آمده و تشکیل سنگهای آذرین را میدهند ضخامت این لایه حدود ۲۹۰۰ کیلومتر است.
ج: قسمت مرکزی زمین بنام هسته نامیده میشود که شامل دو لایه هسته خارجی (۲۱۰۰کیلومتر) و هسته داخلی (۱۳۷۰کیلومتر) است اکثرا دارای ترکیبات آهان و نیکل میباشند.
درجه حرارت مرکزی زمین به ۵۵۳۰ درجه میرسد و تمام مواد موجود در آن گداخته اند.
جرم زمین( ۲۱بتوان۱۰*۶/۶ ) تن و چگالی آن نسبت به آب ۵/۵ میباشد(۵/۵ برابر از آب سنگینتر است) که بیشترین چگالی را در بین سیارات منظومه شمسی دارا میباشد.
پیدایش حیات و تغییرات در کره زمین به تفکیک دوره های زمین شناسی

دوره های زمین شناسی را از نظر طول مدت زمان بشرح ذیل طبقه بندی کرده اند:

اینک خلاصه ای از پیدایش انواع گیاهان و جانوران را در هریک از ادوار زمین شناسی بررسی میکنیم.

–         کاربرد آمار در جغرافیا، دکتر مسعود مهدوی

–         کاربرد نقشه ها و نمودارهای اقلیمی، دکتر لشکری

–         جزوات درسی دکتر لشکری، دکتر عزیزی

–         مبانی آب و هواشناسی، دکتر علیجانی

–         آب و هوای ایران، دکتر علیجانی

–         آب و هوای ایران، دکتر مسعودیان

–         تکنیک های جغرافیا، دکتر منوچهر فرج زاده   

اقلیم شناسی دانشی دیرینه، با توانایی ها و قابلیت های بی شمار در مدیریت و برنامه ریزی انسانی – محیطی است. فهم و بالطبع کاربرد این دانش متکی به شناخت و دریافت علوم و تکنیک های متعدد از شاخه های دانش بشری است. یکی از تکنیک هایی که به ویژه در اقلیم شناسی نوین مورد توجه می باشد، دانش آمار و احتمالات است. در نوشته های برخی دوستان معرفی برخی روش ها و آزمون های آماری را دیدم. تشویق شدم که برخی کاربردهای آمار را در اقلیم شناسی از کتاب مبانی اقلیم شناسی آماری نقل کنم.

علم در تمامی شاخه ها و از جمله در اقلیم شناسی سعی دارد پس از كشف حقیقت، نظم و قانون، جهان آفرینش را به ساده ترین شكل ممكن بیان كند. مثلاً در بیان مقدار بارندگی دامنه جنوبی البرز به صورت تك ارتفاعی عملی نیست. به همین دلیل محققان پس از مطالعه زیاد مدلی ساده طراحی کرده اند كه با گذاشتن اندازه ارتفاع هر نقطه در آن، برآورد مقدار بارش درآن ارتفاع ممکن می شود. همچنین در کاربرد دانش آمار باید به این نکته توجه داشت که روش های پرشماری برای ارزیابی آماری پدیده های اقلیمی وجود دارد . دانش آمار به ما می آموزد که کدام روش برای چه نوع ارزیابی مناسب تر است. تمامی این ویژگی ها زمینه های ظهور و تکوین دانش اقلیم شناسی آماری را مهیا کرده است. بنابراین شناخت رفتار اقلیم از منظر دانش آمار، به اقلیم شناسی آماری موسوم است. به طورکلی مهم ترین رویكردهای اقلیم شناسی آماری در هفت گروه قابل طبقه بندی است. این گروه ها شامل کنترل کیفی و بازسازی داده ها، توصیف كمی داده ها، شناسایی الگوهای پراكندگی، شناسایی نواحی مشابه، آزمون تمایز، شناسایی و آزمون روابط زمانی ـ مكانی، برآورد، بازآفرینی و پیش بینی مقادیر و در نهایت تحلیل احتمالاتی پدیده هاست. در زیر این رویکردها به ایجاز بیان می شود:

1- کنترل کیفی وبازسازی داده ها: گاهی یک یا چند مشاهده بسیار بزرگ تر یا بسیار کوچک تر از بقیه داده هاست. این داده ها را داده های پرت گویند. گاهی نیز تعدادی از نقاط دریک محدوده، و به طورمتوالی و جدای از نقاط متوالی دیگر قرار می گیرند. این وضعیت به جهش  موسوم و با طول های مختلف رخ می دهند. تعداد نقاط در هر جهش را طول جهش گویند. این نوع داده ها در بعضی موارد حاصل خطای موجود در مشاهدات است. ابزار و مقیاس های سنجش، جابجایی و تغییرات فیزیکی ایستگاه ها، مسایل مربوط به دیده بانی و... عواملی مهم اند که موجب بروز خطا در داده های حاصل از اندازه گیری می شوند. برای انجام تحلیل مناسب، متقن و منتج تنها باید به توجه کرد كه از درجات بالای صحت برخوردار باشند. دانش آمار می تواند براساس روش های معقول و منطقی داده ها را آزمایش، رفع نقص یا خطا و بازسازی و تحلیل وتفسیر آن ها را با قید احتیاط و با ضریب خطای مشخص، امکان پذیر کند.

2- توصیف کمی داده ها: در این زمینه پردازش، نمایش و طبقه بندی داده های اقلیمی انجام می گیرد و ضمن آن مشخصات عمومی داده ها (نمایه های تمركز، پراكندگی، توزیع فراوانی ها و . . . ) برای شناسایی محدوده و عناصر مورد مطالعه بررسی می گردد. درواقع داده های مربوط به رخداد، فراوانی و عملكرد پدیده ها براساس روش های رایج ومعمول انجام می شود. گاهی با استفاده از فنون آماری – ترسیمی به تحلیل اکتشافی داده ها مبادرت می شود. دراین رویه برای کشف داده ها ونه تأیید نتایج نهایی آن ها هیچ پیش فرضی در نظر گرفته نمی شود و توصیف با استفاده از نمودارهای ساده صورت می پذیرد. 

3- شناسایی الگوهای پراكندگی: از اولین و مهم ترین مراحل مطالعه اقلیمی، بررسی پراكنش و شناسایی الگوهای آن هاست. مثلاً برای ارائه پراكندگی عناصر اقلیمی (مثل پراكندگی مكانی بارش ایران) به صورت نقشه های هم ارزش، از روش های ریاضی - آماری می توان بهره گرفت. همچنین می توان به محاسبه تغییرات بارش با تغییر فاصله، تعمیم بارش یك نقطه برمساحت اطراف و . . . اشاره نمود كه عمدتاً به صورت عددی بیان می شود. ضمن اینکه آزمون و مقایسه میانگین و پراش ( تغییرات) از مباحث بنیادی در آمار استنباطی است که در اقلیم شناسی برای تحلیل پراکندگی ها به کار گرفته می رود.

4- شناسایی نواحی مشابه : تمامی عناصر اقلیمی تابع الگوی های مكانی هستند، بدین جهت بعد از شناسایی این الگوها باید آن ها را به نواحی متجانس تقسیم کرد. این عمل را طبقه ( ناحیه یا پهنه ) بندی اقلیمی می نامند. در این زمینه دو مسأله مهم یعنی بررسی كلیّت ناحیه و تعیین آستانه های منطقی با استفاده از روش های آماری و به كارگیری كامپیوترها امكان پذیر است. چرا كه در آن متغیرهای متعدد را می توان دخیل نمود. پردازش این حجم از متغیرها نیاز به تخصص، وقت و هزینه دارد. به علاوه ممكن است شباهت برخی از این متغیرها مستلزم حذف آن ها باشد؛ به همین دلیل استفاده از روش های آماری و كامپیوتر لازم می نماید.

5- آزمون تمایز : روش های آماری برای تعیین نواحی یا زمان ها(روزها ، ماه ها، فصول، سال ها یا قرن ها)ی متمایز و متباین به كار می رود. اساس این روش ها بر مقایسه تجانس درونی نواحی و یا زمان ها استوار است.

6- شناسایی و آزمون روابط زمانی ـ مكانی: یكی دیگر از اهداف مطالعه آماریِ اقلیم، بررسی میزان هماهنگی بین تغییرات متغیرها در طول زمان و مكان است. الگوهای تغییر متغیرها در امتداد زمان با عنوان بررسی «سری های زمانی» مورد توجه قرار می گیرد. در حالی كه الگوسازی مكانی با استفاده از روابط متغیرهای اقلیمی با مكان ( طول ، عرض جغرافیایی ، ارتفاع و... ) در آمار مکانی بررسی می شود. امروزه هر دو نوع بررسی بوسیله روش های آماری پیشرفته صورت می گیرد. این قبیل روابط پس از شناخت پدیده ها و فرایند(های) حاكم برآن ها قابل كشف و بررسی است.

براساس نگرش سیستمی، بررسی روابط تنها با درنظر گرفتن متغیرهای متعدد و فراوان امكان پذیر است. این كار از طریق روش های رایج و معمول ( روش همبستگی، رگرسیون،  تحلیل عاملی و... ) انجام می گیرد. اخیراً روش تحلیل توابع انتقال بخصوص در تحلیل سری های زمانی از توجه فراوانی برخوردار شده است. از جدیدترین شیوه هایی كه در زمینه روابط زمانی ـ مكانی می توان معرفی کرد، تكنیك های موسوم به شبكه های عصبی است. از آنجا كه بررسی های زمانی – مكانی نوعی بررسی متوالی و موازی است، مدل های مبتنی بر تکنیک شبكه های عصبی حجم زیادی از اطلاعات متفاوت و متنوع را پردازش می کنند. توضیح این كه تکنیک های مذکور، اطلاعات و داده های مختلف حاوی روابط مکانی متنوع و متفاوت را مدل سازی می کنند. فلسفة اصلی نامگذاری شبكة عصبی، مدل سازی مشخصه ها و عملكرد عمدة مغز در شناخت پدیده هاست. بنابراین شبكة‌عصبی به مدلی گفته می شود كه اجزاء آن مجموعه ای متصل و شبكه ای پیچیده از عناصر را تشكیل می دهد.

7- برآورد، بازآفرینی و پیش بینی مقادیر : تخمین داده ها دریک محدوده ( زمانی – مکانی) فاقد داده را برآورد گویند. دانش آمار با استفاده از روش های استاندارد وقابل قبول وبا ضریب اطمینان مشخص قادر است خلاء داده ها را پر کند. این فرایند را اگر در مقیاس زمان و برای گذشته انجام گیرد، بازآفرینی و اگر برای آینده صورت پذیرد پیش بینی می نامند.

8- تحلیل احتمالاتی پدیده ها : برخی پدیده های اقلیمی (برای مثال خشكسالی، ترسالی، وقوع سیلاب، وقوع بارش با مقدارمعین، ریزش برف در یك زمان خاص، وقوع موج گرمایی، آستانه دمای معین و. . . ) درمشاهدة پیاپی و تحت شرایط مشخص، و طبعاً درطول زمان، نتایج یكسانی را بروز نمی‌دهند و ممكن است هر بار چهره ای متفاوت نشان دهند. واضح است كه وقوع این رویدادها به عوامل متعددی بستگی دارد كه تغییر اندكی در هر یك از آن ها ممكن است ماهیت رویداد را به میزان زیادی تغییر دهد یا حتی از رخ دادن آن جلوگیری كند. بنابراین درمشاهده های مختلف از این رخدادها و پدیده های مشابه نتایجی متفاوت حاصل می شود كه نمی توان آن را به طور قطع معلوم كرد. هرچند این رویدادها به طور قطع قابل پیش بینی نیست ولی از مشاهده پیاپی آن ها آگاهی های مفیدی می توان به دست آورد. برای مثال می توان دریافت شانس وقوع برخی از این رویدادهابیش تر از برخی دیگر است. برای محاسبة بخت وقوع پیشامدها لازم است مدل مناسبی انتخاب شود. یكی از روش هایی كه می توان، به استناد آن نسبت به تعیین الگوی این رویدادهای مبادرت كرد، استفاده از مبنای علم احتمال و دوره های بازگشت احتمال وقوع پدیده هاست. ازاین رو به دانش احتمال نیز در بسیاری مطالعات اقلیمی توجه می شود. همچنین می بایست به این نکته مهم اشاره نمود که آمار استنباطی بر مبنای دانش احتمال بنا نهاده شده است. به همین دلیل فهم و کاربرد این شاخه از آمار وابستگی اجتناب ناپذیری با دانش احتمال دارد.

سنجش از دور و كاربرد هاي مهم آن.

سنجش از دور چيست ؟

علم و هنر كسب اطلاعات از پديده ها يا اجسام بدون تماس فيزيكي با آنها را سنجش از دور گويند.

  كاربرد هاي مهم  سنجش از دور :

 سنجش از دور در بسياري از زمينه هاي علمي و تحقيقاتي كاربردهاي گسترده اي دارد. از جمله كاربردهاي فن سنجش از دور مي توان به استفاده از آن در زمين شناسي، آب شناسي، معدن، شيلات، كارتوگرافي، جغرافيا، مطالعات زيست شناسي، مطالعات زيست محيطي، سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي، هواشناسي، كشاورزي، جنگلداري، توسعه اراضي و به طوركلي مديريت منابع زميني و غيره اشاره كرد.
        سنجش از دورمي تواند تغييرات دوره اي پديده هاي سطح زمين را نشان دهد و در مواردي چون بررسي تغيير مسير رودخانه ها، تغيير حد و مرز پيكره هاي آبي چون درياچه ها، درياها و اقيانوسها، تغيير مورفولوژي سطح زمين و غيره بسيار كارساز است. افزون بر اين يك سيستم سنجش از دور با توجه به اين كه بر اساس ثبت تغييرات واختلافهاي بازتابش الكترومغناطيسي از پديده هاي مختلف كار مي كند، ميتواند حد و مرز پديده هاي زميني اعم از مرز انواع خاكها، سنگها، گياهان، محصولات كشاورزي گوناگون و ... را مشخص كند. سنجش از دور در پيش بيني وضع هوا و اندازه گيري ميزان خسارت ناشي ازبلاياي طبيعي،كشف آلودگي آبها و لكه هاي نفتي در سطح دريا، اكتشافات معدني نيز كاربرد دارد. بدون شك استفاده از اين فن در مطالعات اكتشافي و منابع طبيعي و ساير موارد پيش گفته نه تنها سرعت انجام مطالعات را بيشتر مي كند،بلكه از نظر دقت و هزينه و نيروي انساني نيز بسيار با صرفه تر است.              در زمينه كاربردهاي داده هاي ماهواره اي مي توان به طور اختصار به موارد زير اشاره كرد:

     الف: مطالعه تغييرات دوره اي :

 برخي از پديده ها و عوارض سطح زمين در طي دوره زماني تغيير مي يابد. علت اين تغييرات مي تواند عوامل طبيعي مانند سيل، آتشفشان، زلزله، تغييرات آب و هوايي، يا عوامل مصنوعي مانند دخالت انسان در محيط زيست باشد. براي مثال تغيير سطح آب درياي خزر در طي يك دوره ۱۰ تا ۲۰ ساله، تغيير ميزان سطح پوشش  و جنگلها درشمال كشور و تغيير پوشش گياهي نخل در  جنوب كشور و ميزان آسيب آنها در دوران جنگ را مي توان با استفاده از داده هاي ماهواره اي با دقت بسيار زيادي مطالعه كرد.

   ب: مطالعات زمين شناسي : 

 با استفاده از داده هاي ماهواره اي مي توان مرزهاي بسياري از سازندهاي زمين شناسي را از يكديگر تفكيك كرد، گسله ها را مورد مطالعه قرار داد ونقشه هاي گوناگون زمين شناسي تهيه كرد. از جمله نقشه هاي زمين شناسي گوناگون كه با استفاده از داده هاي ماهواره اي مي توان تهيه كرد، نقشه گسله ها و شكستگي ها، نقشه سازندهاي سنگي مختلف، نقشه خاكشناسي و نقشه پتانسيل ذخاير تبخيري سطحي را ميتوان نام برد. افزون براين با توجه به گستره بسيار وسيع زير پوشش هر تصوير ماهواره اي، چنين تصاويري براي مطالعات كلان منطقه اي براي زمين شناسان بسيار مفيداست.  

  ج: مطالعات كشاورزي وجنگلي: 

 تشخيص وتمايزگونه هاي گياهي مختلف، محاسبه سطح زير كشت محصولات كشاورزي، مطالعه مناطق آسيب ديده كشاورزي براثركم آبي يا حمله آفتهاي مختلف به آنها از جمله مهمترين كاربردهاي داده هاي ماهواره اي است. تهيه تقشه جامع پوشش گياهي هر منطقه، تهيه نقشه آبراهه ها و ارتباط آنها با مناطق مستعدكشت  و برآورد ميزان محصول زير كشت از كاربردهاي ديگر چنين اطلاعاتي است. لازم به ذكر است كه وزارت بازرگاني و كشاورزي كشور ايالات متحده آمريكا از ابتداي تكوين تكنولوژي سنجش از دور همه ساله محصول كشاورزي كشور آمريكا وتمام كشورهاي جهان را با استفاده ازتصاوير ماهواره اي برآورد مي كند تا براي برنامه ريزي بازار و توليد اطلاعات مفيد و لازم را بدست آورد. افزون بر اين مطالعه ميزان انهدام جنگلها و يا ميزان پيشرفت جنگل كاري از كاربردهاي ديگر اين تصاوير است. 

 د- مطالعات منابع آب: 

مطالعه آبهاي سطحي منطقه و تهيه نقشه آبراهه ها، بررسي تغيير مسير رودخانه ها بر اثر عوامل طبيعي يا مصنوعي، تخمين ميزان آب سطحي هر منطقه از جمله جالبترين كاربرد داده هاي ماهواره اي است.كشور ما از جمله كشورهايي است كه با وجود داشتن منابع آبهاي سطحي در بسياري مناطق از مشكل كم آبي رنج مي برد، كه استفاده از تكنولوژي نوين وبه دست آوردن اطلاعات دقيق مي تواند راهگشاي استفاده بهتر ازمنابع آب كشور باشد.                         

ح- مطالعات دريايي :

  از تكنولوژي سنجش از دور بخصوص در چند زمينه مهم كاربردهاي دريايي مي توان استفاده كرد كه ازآن جمله مطالعات دوره هاي پيشروي و پسروي كرانه دريا؛ مطالعات عمومي ويژگيها و خصوصيات توده هاي آبي مثل نقشه دماي سطح و رنگ آب و نقشه تراكم ميزان كلروفيل و پلانكتون و مطالعات مربوط به تأثير ساير پديده ها بر دريا، از جمله وضعيت حركت وتندي امواج دريا و غيره هستند.    تابحال سنجنده ها و ماهواره هاي مخصوصي فقط براي مطالعات درياها و اقيانوسها طراحي وساخته شده است. مهمترين اين ماهواره هاعبارتند از ماهواره “ موس” ژاپن وماهواره آمريكا.   

مطالعه بلاياي طبيعي : 

امروزه برآورد ميزان خسارت ناشي از بلاياي طبيعي از قبيل سيل، زلزله، آتشفشان، طوفان وغيره با استفاده از داده هاي ماهواره اي بسيار متداول است. تعيين راهبرد مناسب براي جلوگيري وكاهش خسارت بلاياي طبيعي از جمله ديگر كاربردهاي داده هاي ماهواره اي است. 

 مهمترین قابلیتهای داده های سنجش ازدور

                                                   
      داده هاي سنجش از دور به دليل يكپارچه و  وسيع بودن،تنوع طيفي، تهيه پوشش هاي تكراري و ارزان بودن، درمقايسه با ساير روشهاي گردآوري اطلاعات از قابليت هاي ويژه اي برخوردار است كه امروزه عامل نخستين در مطالعه  سطح زمين و عوامل تشكيل دهنده آن محسوب مي شود. امكان رقومي بودن داده ها موجب شده است كه سيستم هاي كامپيوتري بتوانند از اين داده ها به طور مستقيم استفاده كنند وسيستم هاي داده ها جغرافيايي و سيستم هاي پردازش داده ها ماهواره اي با استفاده از اين قابليت طراحي و تهيه شده است. سهل الوصول بودن داده ها، دسترسي سريع به نقاط دور افتاده و دقت بالاي آنها  از امتيازات خاص اين فن محسوب مي شود. 

 
   • اولین ماهواره چه زمانی به فضا پرتاب شد؟

اولین ماهواره پرتابی به فضا اسپوتینک بودکه توسط آمریکا،در 4اکتبر1957به فضا پرتاب شد به و از آن تاریخ تا کنون بیش از 18000شی پرنده در اطراف زمین به گردش در آمده است .

   • اولین ماهواره منابع زمینی چه نام داشت و در چه زمانی به فضا پرتاب شد؟

اولین ماهواره منابع زمینیlandsat1بود که در سال 1973 پرتاب شد و از هر نقطه زمین هر 18 روز یکبار تصویربرداری می کرد . آمریکا با پرتاب landsat1 توانست در آن سال میزان سطح کشت گندم و تولید آن را در دنیا به دست آورد و از راه فروش و تولید گندم به نقاط مورد نیاز تمام هزینه های landsatرا تأمین کندlandsatدارای سنجنده جاروبگر چند طیفی MSS_multi spectral scannerبود و در 4 باند الکترومغناطیسی در نواحی مرئی و مادون قرمز تصویربرداری می کرد . که این امر یک تحول و موفقیت بزرگ برای کارشناسان زمین شناسی و معدن به شمار می رفت

   • در مورد ماهواره ایرانی زهره چه می دانید؟

ماهواره زهره یک ماهواره غیر نظامی و مخابراتی است که قرار داد ساخت و پرتاب آن در بهمن ماه سال 1383 به مبلغ 132 میلیون دلار بین ایران و روسیه منعقد گردید.
مدت قرارداد سی ماه پیش بینی شده و قرار است ماهواره از پایگاه فضایی قزاقستان پرتاب و در یکی ازنقاط مداری متعلق به ایران قرار گیرد.
طراحی و ساخت ماهواره توسط روسیه و با همکاری کشورهای آلمان و فرانسه صورت خواهد گرفت. ساخت بیس ماهواره و مونتاژ قطعات آن بعهده روسیه می باشد.
عمر این ماهواره 15 سال و محل استقرار آن در ارتفاع 36000 کیلومتری از زمین خواهد بود. این ماهواره قابلیت ارائه خدمات در زمینه ارتباطات تلفن، ارتباطات داده ها (دیتا)، نمابر و پخش برنامه های رادیو و تلویزیونی در تمام نقاط ایران را دارد ودارای 12 ترانسپوندر(8 ترانسپوندر 36 مگاهرتزی و 4 ترانسپوندر 72 مگاهرتزی) می باشد که قابلیت پخش سیگنالهای آنالوگ و دیجیتالی تلفن، تصویر تلویزیونی، اطلاعات ماهواره و هر اطلاعات دیگری را دارد. ماهواره زهره دارای پنج بخش غیر قابل تفکیک می باشد.
? ماهواره
? ایستگاه تست برای ردیابی ماهواره
? ایستگاه کنترل برای تله متری و ردیابی ماهواره
? ایستگاه تست در مدار برای آزمایش سیستم ها و پارامترهای مخابراتی ماهواره
? شبیه ساز ماهواره ای برای مدل سازی مرکز کنترل ماهواره و آموزش
? ایستگاه بهره برداری و ایستگاه جایگزین

   • کاربردهای سنجش از دور در مطالعات زمین شناسی را توضیح دهید؟

با استفاده از داده های ماهواره ای می توان مرزهای بسیاری از سازندهای زمین شناسی را از یکدیگر تفکیک کرد، گسله ها را مورد مطالعه قرار داد ونقشه های گوناگون زمین شناسی تهیه کرد. از جمله نقشه های زمین شناسی گوناگون که با استفاده از داده های ماهواره ای می توان تهیه کرد، نقشه گسله ها و شکستگی ها، نقشه سازندهای سنگی مختلف، نقشه خاکشناسی و نقشه پتانسیل ذخایر تبخیری سطحی را میتوان نام برد. افزون براین با توجه به گستره بسیار وسیع زیر پوشش هر تصویر ماهواره ای، چنین تصاویری برای مطالعات کلان منطقه ای برای زمین شناسان بسیار مفید است.

   • نرم افزارهای متداول دورسنجی چه نرم افزارهایی هستند؟

1 )ERDAS_Imaging

2 )ER_Mapper

3 )PCI_Geomatica

4 )ENVI

5)SOCE_SET

   • انواع داده های معمول مورد استفاده در مطالعات زمین شناسی چه داده هایی هستند؟

·         ـ اکونوسIKONOS

·         ـ اسپاتSPOT

·         ـ لندستLANSAT

·         ـ آی آر اسIRS

·         _ان وی ستENVISAT

·         ـ رادارست RADARSAT

·         کوئیک برد_QUICKBIRD

·         ASTER_استر

   • داده های رادار چه مزایایی دارند؟

·         چون از پوشش گیاهی عبور میکند برای مناطق دارای پوشش گیاهی وسیع مثل اروپا ونواحی مشابه بسیار مناسب است

·         به دلیل بلند بودن طول موج، امواج آن چند متر در زمین نفوذ میکند بنابر این برای تشخیص منابع معدنی سطحی مناسب است

·         محدودیت شب وروز ندارند (کاربردهای نظامی)

   • SRTMچیست؟

SRTMاختصار کلمات زیر:
Shuttle Radar Topography Mission
به معنای : ماموریت شاتل رادار برای تهیه نقشه های توپوگرافی میباشدSRTM ، یک پروژه مشترک بین NASA وNIMA است. هدف در نظر گرفته شده برای این پروژه ، تولید داده های توپوگرافی رقومی برای %80 سطح زمین بوده است

   • مزایای داده هایSRTMچیست؟

داده های SRTM چند مزیت مهم دارند . اول آنکه این گونه داده های DEM در مناطق وسیع که از یک منبع به دست آمده باشند ( مثلSRTM)، بسیارمورد نیاز هستند ؛ زیرا پایدار بوده و در مناطق بزرگ قابل استفاده هستند ، در حالی که دیگر DEM های با قدرت تفکیک بالا از منابع متغیری مثل زوج تصاویر ماهواره ای به دست می آیند. همچنین از آنجا که اشعه رادار از ابر عبور میکند، سنجنده های راداری محدودیتی از نظر پوشش ابر ندارند

   • روش اینفرامتری در سنجش از راه دور چیست؟

SRTM برای تهیه داده های سه بعدی از روشی برای تداخل سنجی راداری استفاده میکند. در این روش دو تصویر راداری ازدو نقطه با اختلاف مکانی کم گرفته میشوند . از اختلاف میان این تصاویر ، ارتفاع نقاط زمین یا تغییرات آن قابل محاسبه است. تداخل سنجی ، مطالعه الگوهای تداخلی است که از ترکیب دو مجموعه سیگنال راداری حاصل میشوند . اگر تا کنون یک گودال اب با لایه نازکی از روغن روی ان دیده باشید ، احتمالا نوارهای رنگی روی سطح آن را ملاحظه نموده اید. این نوارهای رنگی به وسیله شعاعهای نور منعکس شده از سطح صاف روغن و آب زیر آن که الگوهای تداخلی را ایجاد کرده اند ، به وجود میایند. برای اخذ دو تصویر راداری از دو منظر متفاوت ، سیستم SRTM ، شامل یک آنتن رادار در داخل دستگاه و یک آنتن رادار ثانویه نصب شده در انتهای یک دکل به طول 60 متر (195فوت) در خارج دستگاه است
SRTM از روش تداخل سنجی با باز ثابت استفاده میکند . یعنی دو مجموعه داده راداری در یک زمان اخذ میشوندو آنتنهایی که این داده ها را جمع آوری میکنند درفاصله ثابتی از هم قرار گرفته اند .

منابع :

وبلاگ مهندسی ابخیزداری

منابع کارشناسی ارشد سنجش از دورGIS

جغرافیای شهری:

- دیدگاههای نو در جغرافیای شهری ( حسین شکویی- سمت)
- جغرافیا و شهرشناسی ( یداله فرید- انتشارات دانشگاه تبریز)
- جغرافیای شهری ایران ( علی اصغر نظریان- پیام نور)
- جغرافیای اجتماعی شهر، اکولوژی اجتماعی شهر (حسین شکویی- جهاد دانشگاهی)
- مجموعه مباحث و روشهای شهرسازی، جغرافیا ( محمد تقی رهنمایی - وزارت مسکن)
- برنامه ریزی شهری در ایران ( غلامحسین مجتهدزاده - پیام نور)

-اصول تفسیر وکاربرد عکسهای هوایی:
- اصول سنجش از دور ( طاهرکیا- پیام نور)
- کاربرد عکسهای هوایی ( رضوانی - پیام نور)
- راهنمای تهیه نقشه ( حمید مالمیریان- سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح)
- اصول ومبانی سنجش از دور ( علیزاده ربیعی - سمت)
- نقشه ونقشه خوانی در جغرافیا ( جمشید جداری عیوضی- پیام نور)
- اصول تفسیر عکسها وکاربرد در منابع طبیعی ( محمود زبیری، احمد دالکی- دانشگاه تهران)
- آشنایی با فن سنجش از دور و کاربرد در منابع طبیعی ( محمود زبیری، علیرضا مجد- دانشگاه تهران)
- اصول ومبانی سنجش از دور و کاربرد در منابع طبیعی ( لیلساند وکی فر، ترجمه حمید مالمیریان- سازمان جغرافیایی)
- ارزیابی محیط زیست با سامانه اطلاعات جغرافیایی ( مجید مخدوم و ....- دانشگاه تهران)
- نقشه خوانی ( عباس جعفری- سازمان جغرافیایی)
- مقدمه ای بر کارتوگرافی( مجید زاهدی- سمت)
- کارتوگرافی ( سید جعفر مقیمی، مجید همراه- گیتاشناسی)

ژئومورفولوژی و جغرافیای زیستی:
- ژئومورفولوژی ساختمانی و دینامیک ( فرج الله محمودی- پیام نور+دانشگاه تهران)
-  ژئومورفولوژی اقلیمی(فرج الله محمودی- پیام نور+دانشگاه تهران)
- ژئومورفولوژی ایران ( جداری عیوضی- پیام نور)
- جغرافیای زیستی( اصغر نیشابوری- سمت)
- جغرافیای زیستی ( شهریار خالدی پیام نور + قومس)

جغرافیای روستایی:
- مقدمه ای بر جغرافیای روستایی ایران( مسعود مهدوی- پیام نور+ سمت)
- مبانی جغرافیای روستایی( عباس سعیدی- سمت)
- جغرافیای کوچ نشینی( مشیری - سمت)
- برنامه ریزی روستایی در ایران ( حسین آسایش- پیام نور)

هیدرو اقلیم:

- اصول هیدرولوژی کاربردی( امین علیزاده- آستان قدس)
- مبانی آب وهوا شناسی( علیجانی و کاویانی- سمت)
- آب وهوای ایران( علیجانی- پیام نور)
- منابع و مسائل آب در ایران( پرویز کردوانی- قومس)
- هیدرولوژی کاربردی( محمد مهدوی- دانشگاه تهران)

•         شاد شود زندگی روزگار...

•         دشت و دمن از تو شکوفا شده...

•         لاله و سوسن ز تو پیدا شده...

•         گشته خروشان همه جوی و قنات...

•         زنده شده دشت ز آب حیات...

•         نغمه ی بلبل ز درختان بید...

•          مژده دهد فصل شکفتن رسید...

•         رقص پرستو ز دل آسمان...

•         سر بزند باز بر  این آشیان...

•         خیره کند دشت شقایق نگاه...

•         پاک کند عمق دل از داد و آه...

•         نسیم خوشبوی بهاری رسید...

•         رخت سپید از تن گلها کشید...

•         گرچه بهار آمد و سرما بجست...

•          حیف که سالی ز جوانی برفت...

•         میگذرد، قافله ی عمر زود...

•         تا که رسد بر لب دریا چو رود...

•         هر که بکارد عملی از صواب...

•         صاف شود باطن جانش چو آب...

ارتباط با ساختار شهر شکل گرفته و انتزاعی از سنت، معیشت، فرهنگ و روابط اجتماعی ساکنین باشند؛ می توانند در تصویر ذهنی نسل های  در حافظه ی جمعی شهروندان آن، ًمختلف ساکنین شهر و متعاقبا جای بگیرند. با این تعیبر، می توان  وجوه اصلی یک عنصر برای نشانه  در قالب موارد زیر بر شمرد. هریک از ًشدن در فضای شهری را اجمالا این وجوه، خود از طریق معیارهایی چند، قابل حصول است: الف. نمایانی، یا تمایز نسبت به بافت اطراف:    همان گونه که اشاره شد؛ انسان برای تعامل با محیط، از تصویر ذهنی استفاده می کند. می توان گفت که او با این تصویر ذهنی، نوعی بارگذاری معنایی بر همه  ی پدیده های شهری انجام داده و برای جا به جا شدن و مسیریابی در فضاهای شهری، از فرایند تفاوت یابی استفاده می کند. تفاوت عاملی است برای تشخص و هویت ). هر چه قدر یک عنصر، تفاوت و تمایز یافتن(فکوهي، بیشتری نسبت به عناصر اطرافش داشته باشد؛ پتانسیل بیشتری برای جای گرفتن در تصویر ذهنی تعداد زیادی از ساکنین، به عنوان یکی از نقاط مرجع، خواهد داشت. به این معنی که تمایز و تفاوت با عناصری که در اطراف قرار گرفته اند، موجبات وضوح آن عنصر در زمینه و امکان به یاد ماندن آن در ذهن ساکنین را فراهم می کند.   مطالعات لینچ نشان داد که این ویژگی توسط کیفیتی در عنصر پدید می آید که وی آن را «نمایانی» می نامد. مراد از این کیفیت، در واقع شکل، رنگ و سامانی است که ایجاد تصویری روشن و مشخص با بافتی مستحکم را از محیط زندگی آدمیان میسر می سازد. نمایانی زمانی اتفاق می افتد که اشیا نه تنها قابل رویت اند؛ بلکه، به شدت و به وضوح تمام خود را به تمام حواس آدمی عرضه می کنند. هنگامی که عنصری از وضوح و نمایانی بیش تر و کامل تری برخوردار باشد؛ ). خود را مشخص تر و قابل درک تر می سازد(لینچ, بیانی ساده تر، نمایانی در تئوری لینچ را می توان ترکیبی از توانایی  محیط در ارائه یک تصویر مشخص و توانایی شخص ِاجزای فیزیکی ناظر در انتخاب، پردازش، ذخیره، سازماندهی و معنی بخشیدن به .) تصویر به صورت ذهنی دانست(حبیب،    هر عنصر می تواند این نمایانی را با استفاده از ویژگی های فرمی در خود داشته باشد. از سویی دیگر چگونگی قرارگیری آن در کنار سایر عناصر نیز می تواند در به وجود آمدن یا تقویت کردن نمایانی موثر باشد؛ چنان که نشانه ای ضعیف در نقاط پراهمیت، بیشتر به یاد می ماند تا نشانه ای قوی در نقطه ای بی اهمیت(حقگویی, ). بنابراین یک عنصر برای این که تبدیل به نشانه ای   در فضای شهری بشود، باید هم از جنبه ی فرمی و هم از جنبۀ مکانی- فضایی شرایط لازم را دارا باشد. این بدان معنی است که این عناصر هم باید به جهت فرمی بیشترین حد از نمایانی را داشته

9 بازشناسی برخی نشانه ها در فضاهای شهری

باشند و هم به لحاظ محل قرارگیری در سازمان فضایی شهر شاخص و برجسته باشند. برای دستیابی به نمایانی از طریق هر دوی این جنبه ها باید به دنبال متغیرهایی بود که این جنبه ها را ایجاد می کند. لینچ در مطالعات خود، برای توضیح جنبه فرمی نشانه » را به کار برده و از واژه 9های شهری، واژه ی «منحصر بفردی » برای توضیح جنبه های مکانی- فضایی آن ها استفاده می کند(لینچ,    برای مشخص کردن متغیرهایی که نشان دهنده ی عوامل فرمی تاثیرگذار در نشانه شدن یک عنصر در شهر باشد؛ می توان از مفهوم   بهره برد. ویژگی هایی از فرم که می تواند در 11فرم و ویژگی های آن نشانه شدن عناصر یاری رسان باشند، شکل، ًایجاد نمایانی و متعاقبا اندازه، رنگ و بافت است. هر کدام از این عوامل می توانند در متمایز شدن عنصر از  بافت اطرافش موثر باشند. در این پژوهش از «تمایز فرمی» برای بیان تفاوت در شکل عنصر و «مصالح» برای بیان نوع بافت عنصر استفاده خواهد شد. در همین حال از «تمایز اندازه ای، ارتفاعی و رنگ به کار رفته در نمای بنا» نیز به عنوان متغیرهایی که می توانند پتانسیل های فرمی لازم را برای نشانه شدن یک عنصر در فضای شهری فراهم کنند؛ استفاده خواهد شد.   همان طور که گفته شد؛ علاوه بر عواملی که سبب ایجاد تمایز در فرم و کالبد بنا می شوند، عوامل زمینه ای دیگری وجود دارند که می توانند موجبات هرچه بیشتر شاخص و برجسته تر شدن یک عنصر را فراهم کنند. این عوامل با کمک به قرارگیری عنصر در محل مناسبی از ساختار فضایی شهر پتانسیل های لازم را برای جای گیری آن در تصویر ذهنی شهروندان فراهم می کنند. به نظر می رسد عوامل تاثیرگذار در مکان یابی یک عنصر می توانند همان عوامل مکانی- فضایی باشند. پورجعفر و منتظر الحجه عوامل مکانی- فضایی تاثیرگذار در افزایش نمایانی یک عنصر در بافت شهری را سه عامل می دانند: «محل قرار گیری عنصر، نحوه ی استقرار نوع ) منظور محور مجاور عنصر» (پورجعفر و منتظرالحجه, از محل قرارگیری عنصر در بافت آن است که هر عنصر در کدام قسمت از بافت شهر قرار گرفته است. بافت شهر را می توان از جهات جغرافیایی، تاریخی، اقتصادی، کاربری و... به قسمت های مختلف تقسیم کرد. نحوه ی استقرار یک عنصر در شهر نشان دهنده ی پیوسته یا منفرد بودن آن با عناصر اطرافش است. در همین حال محورهای ارتباطی در شهرها از درجات متفاوتی از اهمیت برخوردارند. هر چه قدر درجه اهمیت یک محور در شهر بیشتر باشد، دسترسی به آن و عناصری که در ارتباط با آن شکل گرفته اند راحت تر خواهد بود و در عین حال از اهمیت و تشخص بیشتری نیز برخوردار می شوند .قرار گیری عناصر در مجاورت هر کدام از این راه ها ی ارتباطی شرایط متفاوتی را ایجاد می کند. محورهای مجاور

یک عنصر ممکن است نتوانند عامل نشانه شدن آن باشند اما قطعا در برجسته ساختن و تقویت آن تاثیر بسزایی خواهند داشت(تمامی ویژگی های بیان شده، به نوعی در تشکیل تصویر ذهنی عناصر شهری در ذهن افراد نقش دارند؛ اما آن چه که از نظر دور مانده، زندگی شهری در شب است. انسان ها برای تعامل با محیط شهری در شب، به تصویر روشن و منسجمی از آن نیاز دارند. برای این که این تصویر ذهنی آن ها در شب، عمق و قدرتی هم تراز با تصویر ذهنی آن ها در روز داشته باشد؛ باید ارکان تشکیل دهندۀ آن به وضوح و شفافیت روز بوده یا جلوه های خاص و متفاوتی سیمایشان در روز را به نمایش بگذارد(حقگویی, رو نمایانی عناصر در شب، به روش هایی همچون «نورپردازی عناصر در شب» یا نقش پذیری آن ها در حیات شبانه ی شهر، به نحوی که موجباب برجسته شدن و نمایانی هرچه بیشتر آنان را فراهم کند؛ از جمله عوامل تاثیرگذار در نشانه شدن آن ها در فضاهای شهری است. ب. دلالت مشترک میان شهروندان:   هم زمان با نیاز به وجود منحصر بفردی و برجستگی برای یک عنصر در بدل شدن به یک نشانه ی شهری، لازم است آن عنصر، معنایی مشترک را برای اکثر ساکنین شهر تداعی کند. هرنشانه به طور مسستقیم به ما به ازای خود(مدلول) متصل نمی شود، بلکه این کار از طریق تفسیرگر صورت می پذیرد. در این میان مهم آن است که نشانه باید به وسیله اغلب تفسیرگران(ساکنان) به طور مشابه ). برای آن که این اتفاق درک شود(صفایی منفرد, بیفتد، (همان طور که در فرایند نشانه شدن یک عنصر ذکر شد)، باید محرک دوم(که می تواند مفهومی ذهنی یا کالبدی عینی باشد) در ذهن اکثر کاربران یکی باشد. از این رو، هر قدر عنصری وجه اجتماعی بیشتری داشته و با طیف گسترده تری از ساکنین سر وکار داشته باشد و بتواند با نسل های مختلف شهروندان ارتباط برقرار کند؛ پتانسیل بیشتری برای انباشت لایه های مختلف خاطرات جمعی که عامل مهمی در شکل بخشی به دلالت مشترک میان شهروندان است- خواهد داشت. تناظر یافتن خاطرات با این عناصر یا فضاهای شهری، سبب معنادار شدن آن ها در ذهن شهروندان  ثبت این عناصر به عنوان نشانه، تصاویر ذهنی ِمی شود. بنابراین نقشه های شناختی ساکنین ترسیم می شود؛ می تواند منبع مناسبی برای بازشناسی نشانه از میان سایر عناصر فرم شهری باشد. وجوه اصلی نشانه متغیرهای مرتبط معیارهای بازشناسی وجوه نشانه ها:

دلالت بر موضوعی غیر از خودش

نمایانی، یامتمایز بودن از بافت اطراف

دلالت مشترک میان کاربران

منحصر به فردی

برجستگی

تعداد تکرار در نقشه های شناختی قدمت تاریخی کاربری تمایز شکلی تمایز اندازه ای تمایز ارتفاعی مصالح بنا رنگ بنا محل استقرار عنصر در بافت نوع محوری که در مجاورت عنصر قرار گرفته است نحوه استقرار عنصر در بافت شهری مشاهده پذیری در شب